Rhif elusen gofrestredig:
1153403
Mewngofnodi:

Cuddair:
Noddir gan Lywoadraeth Cynulliad Cymru
Mathemateg Bellach
newyddion

Cyfle euraidd i drawsnewid Addysg Gymraeg ym Mhowys
(28-09-2015)

Mae RhAG wedi ysgrifennu at holl aelodau Cabinet Cyngor Powys yn pwyso arnynt i fabwysiadu’r egwyddor mai ysgolion Cymraeg penodedig (categori 2A) yw’r model a ffefrir wrth gyflwyno addysg uwchradd Gymraeg ym Mhowys.
Daw hyn wrth i’r Cabinet ymgynnull bore yfory i drafod, ymysg materion eraill, (i) adroddiad gan Ymgynghoriaeth Sbectrwm sy’n trafod Adolygu Addysg Uwchradd yng Ngogledd Powys sy’n canolbwyntio ar Addysg Gymraeg/dwy ffrwd a (ii) cydgrynhoi ffrwd Gymraeg bresennol Ysgol Uwchradd Aberhonddu yn Ysgol Uwchradd Llanfair-ym-Muallt.
Dyma’r llythyr yn llawn:
Annwyl Gynghorydd
Ysgrifennaf atoch fel aelod o Gabinet Cyngor Powys cyn i chi ymgynnull yfory i drafod materion o bwys eithriadol mewn perthynas â datblygiad Addysg Gymraeg yn y sir. Cyfeiriaf yn benodol at:
• Adolygu Addysg Uwchradd yng Ngogledd Powys gan ganolbwyntio ar Addysg Gymraeg/dwy ffrwd
• Y ffrwd Gymraeg yn Ysgol Uwchradd Aberhonddu
Ar ran aelodau RhAG ym Mhowys a rhieni’r Sir, ac yn unol ag argymhellion adroddiad Ymgynghoriaeth Sbectrwm, erfyniwn arnoch i fabwysiadu’r egwyddor mai ysgolion Cymraeg penodedig (categori 2A) yw’r model a ffefrir wrth gyflwyno addysg uwchradd Gymraeg ym Mhowys.
Mae sicrhau cydraddoldeb dewis a chyfle gwirioneddol i deuluoedd sy’n dymuno i’w plant dderbyn addysg uwchradd gyflawn trwy gyfrwng y Gymraeg yn llwyr ddibynnu ar hynny.
Ers cryn amser, daeth yn amlwg nad yw’r gyfundrefn bresennol yn gynaliadwy, yn addysgol, ieithyddol nac yn ariannol. Nid yw’r drefn fel ag y mae yn darparu cyfleoedd cyfartal i ddisgyblion Powys dderbyn addysg uwchradd gyflawn trwy gyfrwng y Gymraeg, ar hyn o bryd, teithio allan o’r sir yw’r unig ffordd o gael mynediad at ddarpariaeth o’r fath. Yn ne’r Sir mae nifer cynyddol o ddisgyblion yn gwneud y daith honno: ni all hyn fod yn sefyllfa dderbyniol.
Yng ngwyneb cynlluniau i fuddsoddi’n sylweddol i weddnewid y sector cyfrwng Saesneg ym Mhowys, mae angen gweledigaeth yr un mor bellgyrhaeddol o safbwynt addysg Gymraeg. Mae hwn yn gyfle euraidd i drawsnewid darpariaeth cyfrwng Cymraeg ym Mhowys er gwell.
Byddai sefydlu ysgolion uwchradd Cymraeg cyntaf Powys yn torri’r cylch caeth presennol ac yn gweddnewid y tirlun o safbwynt addysg Gymraeg yn y sir, yn unol â disgwyliadau Llywodraeth Cymru i gryfhau dwyieithrwydd. Mae RhAG eisoes wedi mynegi barn yn gyhoeddus ar hyn, gan fanylu bod angen mwy nag un ysgol er mwyn gwireddu’r weledigaeth hon.

Mae Ysgol Bro Hyddgen wedi datblygu dros y blynyddoedd i weithredu fel ysgol Gymraeg fwy neu lai, ac felly cam naturiol fyddai ffurfioli hynny. Y lleoliad mwyaf rhesymegol ar gyfer ysgol Gymraeg i wasanaethu gogledd ddwyrain y sir - yn seiliedig ar y ddarpariaeth ar hyn o bryd - yw Llanfair Caereinion – mae lefel bresennol y ddarpariaeth Gymraeg ynghyd â’r lleoliad daearyddol canolog yn gwneud hynny’n gynnig synhwyrol ac ymarferol.

Yn yr un modd mae angen cynnig cyfleoedd cyfatebol yn ne’r sir, trwy sicrhau bod Llanfair-ym-Muallt yn cynnig ystod llawn o gyrsiau Cymraeg, a sefydlu cytundeb traws-sirol i’r rhai sydd am barhau i dderbyn addysg Gymraeg, yn arbennig o safbwynt darpariaeth ôl 16, allu teithio i ysgolion Cymraeg mewn siroedd cyfagos. Cyfuno ac atgyfnerthu’r ddarpariaeth yn Llanfair-ym-Muallt fyddai’n cynnig y siawns orau o wireddu hynny.

Yng ngwyneb pwysau cyllidol aruthrol, daeth yr amser i Aelodau Etholedig Powys gymryd penderfyniadau anodd a gaiff effaith ar ddarparu addysg ym Mhowys am y chwarter canrif nesaf. Nid oes gwadu bod y cyfrifoldeb sydd arnoch yn enfawr – y cyfrifoldeb i roi chwarae teg gwirioneddol i holl blant a phobl ifanc Powys ac i sicrhau bod mwy o ddisgyblion yn cael mynediad llawn at fanteision diamheuol addysg Gymraeg yn y sir hon. Mae hwn yn gyfle euraidd i drawsnewid darpariaeth cyfrwng Cymraeg ym Mhowys er gwell.
Mae polisi cenedlaethol Llywodraeth Cymru – sydd wedi’i ymgorffori yn y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg genedlaethol - yn gosod nod o wella a chynyddu’r dilyniant rhwng cyfnodau allweddol, ac yn arbennig rhwng y cynradd a’r uwchradd. Hefyd mae’n gosod nod o gynyddu’r nifer o blant 7 oed sy’n derbyn eu haddysg trwy gyfrwng y Gymraeg. Byddai cymryd camau pendant yn y sector uwchradd yn cael effaith gadarnhaol ar hynny ac yn caniatáu i Gyngor Powys gyrraedd targedau cenedlaethol sydd wedi’i pennu gan Lywodraeth Cymru. Byddwch yn ymwybodol fod ymrwymiadau yng Nghynllun y Gymraeg mewn Addysg 2014-17 Cyngor Powys, dogfen sy’n statudol, i wneud cynnydd ar y materion dan sylw: daeth yn hen bryd gweithredu a chyflawni’r addewidion hynny.
Mae sefydlu ysgolion penodedig cyfrwng Cymraeg felly yn elfen allweddol o flaengynllunio strategol y Cyngor ac yn garreg sylfaen anhepgorol o safbwynt datblygiad ehangach addysg Gymraeg ym Mhowys. Ni ellir cyfiawnhau llusgo traed ymhellach ac amddifadu cenhedlaeth arall o ddisgyblion Powys o’r cyfle sylfaenol sydd ar gael i’r mwyafrif o’u cyfoedion yng ngweddill Cymru. Mae’r galw a’r angen yn glir: rhaid cymryd camau pendant i sefydlu’r ddarpariaeth fydd yn bodloni hynny.
Mae hwn yn gyfle euraidd i drawsnewid darpariaeth cyfrwng Cymraeg ym Mhowys er gwell.
Am y rhesymau sydd wedi’I hamlinellu uchod felly galwn arnoch i gefnogi’r argymhellion fydd ger eich bron yfory ac i flaenoriaethu lles a buddiannau plant a phobl ifanc Powys uwchlaw popeth arall.
Galwn arnoch i anrhydeddu ffydd ac ymddiriedaeth rhieni a disgyblion Powys ynddoch chi fel eiriolwyr a chynrychiolwyr cymunedau Powys.
Galwn arnoch i gofleidio gweledigaeth bellgyrhaeddol ar gyfer twf Addysg Gymraeg ac ar gyfer dyfodol hirdymor yr iaith Gymraeg yn y Sir.

Mae’r allwedd yn eich dwylo chi.

Diolch o flaen llaw am ystyried y sylwadau hyn.

Ceri Owen

Ar ran Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG)


diwedd

Nodiadau
Papurau’r cyfarfod:
http://www.powys.gov.uk/cy/democratiaeth/dyddiadur-cyfarfodydd-a-phwyllgoraur-cyngor/?membs2%5Bformname%5D=meeting_form&membs2%5BmeetingId%5D=2015-09-29c1
Am fwy o wybodaeth cysylltwch â Ceri Owen, Cyfarwyddwr Datblygu RhAG ar 07912175403 neu ceri@rhag.net


Yn ôl i'r rhestr newyddion >