Rhif elusen gofrestredig:
1153403
Mewngofnodi:

Cuddair:
Noddir gan Lywoadraeth Cynulliad Cymru
Mathemateg Bellach
newyddion

Galw ar aelodau cabinet i unioni cynllun uwchradd
(21-04-2015)

Mae angen sicrwydd o fuddsoddiad ariannol mwy cadarn a manwl ar gynllun Cyngor Castell-nedd Port Talbot i sefydlu ysgol uwchradd Gymraeg newydd ym Mhort Talbot

Dyma yw galwad RhAG mewn llythyr at holl aelodau cabinet y cyngor wrth iddynt baratoi i drafod adroddiad l ymgynghorol ar y cynnig arfaethedig ar Ebrill 22.

Yn y llythyr maer mudiad rhieni yn manylu ar restr sylweddol o bryderon gan rhieni lleol, gyda galwad benodol am ymrwymiad gan y cyngor i nodir union wariant a fwriedir ar yr adeilad er mwyn diweddaru, gwella ac uwchraddior cyfleusterau, cyn bod modd derbyn y cynnig sydd gerbron.

Dywedodd Kelvin Edwards ar ran RhAG CNPT, Maer egwyddor o ddatblygu addysg Gymraeg yn y Sir yn un iw chroesawu, ond mae sawl elfen or cynllun ar ei wedd bresennol yn ddiffygiol, amwys neun annigonol. Galwn am sicrwydd y bydd buddsoddiad yn yr ysgol Gymraeg arfaethedig yn gyfatebol ir gwariant ar ysgol uwchradd Saesneg newydd sbon gyfagos. Rhaid sicrhau y bydd y ddwy ysgol yn medru darparu addysg gyfatebol or radd flaenaf i ddisgyblion y Sir. Ni ddylid cyfaddawdu ar ansawdd a safon yr adnoddau; dylair disgyblion gael yn union yr un cyfleoedd pa bynnag gyfrwng iaith yw eu haddysg. Rydym yn gallu cefnogir cynllun presennol ir graddau ei fod yn sefydlu gwell adnoddau i addysg Gymraeg ac felly mae sicrwydd digyfaddawd mewn perthynas r cyllid fydd yn cael ei fuddsoddi yn hollbwysig. Rhaid sicrhau nad oes unrhyw wahaniaethu mewn perthynas hyn, a bod y neges honnon cael ei chyfathrebu i rieni yn glir a diamwys.

Dywedodd Ceri Owen, Cyfarwyddwr Datblygu RhAG, Mae angen mynd ir afael r mater hwn ar fyrder er mwyn rhoi cynnig cyflawn a theg i rieni, fydd yn eu cymell i barhau i ddewis addysg Gymraeg yn yr uwchradd. Rhaid ir Sir fynd r rhieni gyda hwy ar hyd bod cam or daith, trwy wneud hynny bydd modd tawelu ofnau a magu hyder wrth iddynt ymddiried eu plant yn yr ysgol newydd. Mae darparu sicrwydd o fuddsoddiad digonol yn ogystal rhoi mwy o gig ar asgwrn y cynllun yn gyffredinol yn gwbl hanfodol er mwyn lliniaru ofnau a phryderon ac er mwyn gosod sylfaen gref ir ysgol newydd ffynnu or cychwyn cyntaf.

Wrth drafod yr adroddiad hyderwn y bydd aelodaur cabinet yn rhoi ystyriaeth ddwys ir materion hyn ac yn sicrhau bod atebion llawn yn cael eu darparu cyn symud ymlaen i gyhoeddir hysbysiad statudol.

Diwedd

Nodiadau
Am fwy o wybodaeth cysylltwch Ceri Owen, Cyfarwyddwr Datblygu RhAG ar 07912175403 neu ceri@rhag.net

Copi or llythyr isod:

Annwyl Gynghorydd
Ysgrifennwn atoch fel Aelod Cabinet o Gyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot, cyn i chi drafod adroddiad l ymgynghorol yn eich cyfarfod nesaf ar Ebrill 22ain, mewn perthynas chynnig i sefydlu ysgol gyflawn syn darparu addysg Gymraeg i ddisgyblion 3 18 oed yng ngogledd y fwrdeistref sirol a 11 16 oed yn ner fwrdeistref sirol.
Mae RhAG yn fudiad cenedlaethol sydd am gefnogi a datblygu ysgolion Cymraeg ac am roi cyfleoedd cyfartal ir rhai syn dymuno rhoi addysg Gymraeg iw plant. Fel y gwyddoch dwi'n siŵr, mae Llywodraeth Cymru yn darparu grant blynyddol i gefnogi gwaith RhAG yn genedlaethol yng Nghymru, er mwyn cynorthwyo gyda'r gwaith o sicrhau bod pob rhiant sy'n dymuno addysg Gymraeg i'w plant yn medru derbyn hynny'n ddi-rwystr. Polisi Llywodraeth Cymru, o dan yr arweinyddiaeth Lafur, yw sicrhau bod pob cyngor yn sicrhau darpariaeth addas ar gyfer y twf cynyddol mewn addysg Gymraeg yn unol ag amcanion y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg (Ebrill, 2010).

Carwn fanylu ar rai agweddau penodol or cynllun syn peri gofid i rieni lleol ac aelodau cangen leol RhAG CNPT.
Rydym yn gwerthfawrogi ymdrech y Sir i ddatrys rhai problemau syn wynebu addysg Gymraeg, yn enwedig:
Adeiladau gwael ar safle Ysgol Gyfun Ystalyfera
Hen adeiladau ar safle Ysgol y Wern
Yr angen i leihau teithio o dder Sir ir gogledd i gael addysg Gymraeg
Rydym yn cymeradwyor cynllun i gael ysgol 11-18 ar safle Ystalyfera gydar adnoddau gorau. Rydym yn bryderus o wybod bod Ysgol Gyfun Ystalyfera wedi bod yn derbyn tua 700 yn llai y disgybl nar cyfartaledd ar gyfer ysgolion uwchradd y Sir. Rydym yn dymuno gweld eglurhad sut bydd y cynllun newydd yn gwneud iawn am y diffyg hwn yn addysg uwchradd Gymraeg y Sir.

Maer cynllun yn nodi mai amcan yr ad-drefnu yw cryfhau addysg Gymraeg yn y sir trwy:
Gynyddu niferoedd
Gwella trosglwyddo cyfnod allweddol 2 i gyfnod allweddol 3
Cynyddu niferoedd
Mae gan Gastell-nedd Port Talbot un or perfformiadau gwannaf yng Nghymru o ran cynyddu niferoedd mewn addysg Gymraeg. Mae hyn yn bod am mai hi yn unig, o holl siroedd de Cymru, sydd wedi methu sefydlu hyd yn oed un ysgol gynradd Gymraeg newydd yn ystod ei bodolaeth. Nid ywr cynllun ad-drefnu hwn yn sn am hyn, ac nid oes yma gynllun i sefydlu ysgolion Cymraeg newydd yn ardaloedd poblog y sir. Hyn yn unig fydd yn sicrhau twf addysg Gymraeg yn y sir ac yn gwarantu llwyddiant dwy ysgol uwchradd Gymraeg.

Gwella trosglwyddo
Rydym yn ymwybodol iawn fod gan Gastell-nedd Port Talbot un or perfformiadau gwannaf yng Nghymru o ran trosglwyddo. Rydym yn derbyn y bydd y cynllun hwn yn debygol o arwain at well dilyniant CA 2 CA3, ond nid yn gyfan gwbl, gan nad ywr Sir wedi llwyddo i ddatrys rhai problemau syn dal yng ngogledd y Sir. Nid ywr cynllun chwaith yn argyhoeddi y bydd yr ad-drefnun gwella trosglwyddo wedi CA4. Bydd y pellter teithio i ddisgyblion der sir yn dal yn y cynllun newydd.

Rydym yn bryderus y byddair cynllun ar ei wedd bresennol yn arwain at ostyngiad yn y nifer o blant syn trosglwyddo o addysg Gymraeg ym mlwyddyn 7 yn y tymor byr. Ar hyn o bryd mae ffigyrau trosglwyddo y dair ysgol gynradd Gymraeg yn ner Sir yn dda iawn, ond rydym yn amaun gryf y byddair niferoedd presennol yn debygol o ostwng.

Maer Sir am weld yr ysgol newydd yn y Sandfields o dan un drefn reoli gydar ysgol yn Ystalyfera. Unig gyfiawnhad hyn, hyd y gwelwn ni, yw bod y sir wedi methu datblygu addysg Gymraeg yn ddigonol i sefydlu ysgol annibynnol 11-18 neu 3-18 newydd yn ner sir. Mae siroedd cyfagos a ledled de Cymru wedi datblygu ysgolion uwchradd newydd wrth ad-drefnu addysg Gymraeg. Sefydlwyd ysgol uwchradd newydd yn Abertawe, yn ardal y dwyrain, ac ers hynny sefydlwyd 3 ysgol Gymraeg newydd, un yng ngorllewin Abertawe a 2 yn nwyrain Abertawe. Sefydlwyd ysgol uwchradd newydd ym Mhen-y-bont. Mae Caerdydd wedi cychwyn ei thrydedd ysgol uwchradd newydd. Maer patrwm yn y siroedd hyn yn fodel sydd wedi gweithion llwyddiannus, ac maen anodd cyfiawnhaur model arbrofol yng Nghastell-nedd Port Talbot. Maer cynnig presennol yn ymddangos i ni ei fod yn ymwneud gymaint ag arbed costau ag yw o ddatblygu addysg.

Credwn bod angen ir cyngor nodir gwariant ar yr adeilad cyn bod modd derbyn y cynnig sydd gerbron. Dylai manylion hynny gynnwys manylion ar sail:
(i) Diweddaru fframwaith allanol yr adeilad
(ii) Diweddaru, gwella ac uwchraddio rhannau mewnol yr adeilad
(ii) Gosod a darparu yr adnoddau diweddaraf, yn unol safonaur 21ain ganrif
(iii) Newidiadau ir safle, e.e. parcio, ffensys ac ati

Un elfen gwbl hanfodol yw cymharur gwariant ar yr ysgol Saesneg newydd ar ysgol Gymraeg. Rhaid sicrhau bod buddsoddiad yn y ddau brosiect yn mynd i sicrhau bod y ddwy ysgol yn medru darparu addysg gyfatebol or radd flaenaf i ddisgyblion y Sir. Teg yw nodi fod rhieni yn methu deall deuoliaeth sefyllfa ble maen orfodol iw plant gael eu haddysgu mewn adeiladau sydd ar hyn o bryd ymhell o fod yn dderbyniol o ran cyflwr, ond lle mae bwriad i agor ysgol cyfrwng Saesneg newydd sbon mewn adeilad ysblennydd nid nepell or safle. Ni ddylid cyfaddawdu ar ansawdd a safon yr adnoddau; dylair disgyblion gael yn union yr un cyfleoedd pa bynnag gyfrwng iaith yw eu haddysg.

Rydym yn gallu cefnogir cynllun presennol ir graddau ei fod yn sefydlu gwell adnoddau i addysg Gymraeg ac felly mae sicrwydd digyfaddawd mewn perthynas r cyllid fydd yn cael ei fuddsoddi yn hollbwysig. Rhaid sicrhau nad oes unrhyw wahaniaethu mewn perthynas hyn, a bod y neges honnon cael ei chyfathrebu i rieni yn glir a diamwys.

Credwn yn gryf y dylair ysgol yn ner sir ddatblygu i fod yn un annibynnol. Dylai gael ei sefydlu dros dro yn ysgol 11-16 yn l y bwriad presennol, ond dylai ddatblygun ysgol annibynnol 11-18 wrth i addysg gynradd Gymraeg yn y sir gael ei datblygu. Mae angen nodir bwriad hwnnwn glir or cychwyn cyntaf.

O ystyried bod angen am ddatblygu addysg Gymraeg y sir yn gyffredinol, maen angenrheidiol, yn ein tyb ni, bod y cynnig hwn yn cynnwys ymrwymiad i sefydlu ysgolion cynradd Cymraeg newydd a fydd yn arwain at dwf cadarnhaol yn y sector Cymraeg. Dylair cynllun nodi y bydd yr ysgol yn ner sir yn datblygun ysgol annibynnol 11-18 wrth i rifaur ddwy ysgol godi yn sgil datblygu addysg gynradd Gymraeg. Awgrymwn felly bod angen 2 ysgol gynradd newydd yn yr ardal Llandarcy ac yng Nghastell-nedd - er mwyn cynyddur niferoedd a fydd yn bwydor ysgol newydd.

Mae diffyg gwybodaeth cyffredinol mewn perthynas r cynllun yn achosi pryderon i'r rhan fwyaf or rhieni. Mae cwestiynau niferus ynghylch amrediad o faterion sylfaenol gan gynnwys:

Trefniadau Derbyn o safbwynt brodyr a chwiorydd iau disgyblion sydd eisoes yn Ystalyfera
Trefniadau pontio ar gyfer disgyblion Blynyddoedd 5 a 6 presennol.
Cludiant - gofid bod disgwyl i blant o fewn 3 milltir or ysgol gerdded ir ysgol bob bore. Eto, mae peth sn am lwybr arbennig ond dim manylion pendant ynghylch hyn. Mae pryder ynglyn sut y bydd bysus/traffig yn cyrraedd yr ysgol. Noder mai ysgol gymunedol syn gweithredu ar y safle ar hyn o bryd heb fod angen am fysus yn cyrraedd o bell.
Adnoddau a meysydd chwarae
Amserlen y gwaith adnewyddu ar safle Sandfields, gan gynnwys trefniadau i drosglwyddr plant sydd yno ar hyn o bryd er mwyn galluogir adeiladwyr i ddechrau ar y gwaith.
Trefniadaur gwaith adeiladu/uwchraddio unwaith y bydd y plant ar y safle ym Medi 2016
Iechyd a dioglewch mae pryder mawr gan rieni na fydd y safle yn ddigoel iw plant.
Pryderon am ddiogelwch y safle gan gynnwys fandaliaeth, mater nad yw wedi ei gydnabod fel problem hyd yn hyn.
Adnoddau fydd ar gael i blant ADY
Staff gofid bod bwriad ir ysgol gael ei rhedeg gan bennaeth fydd hefyd yn rheoli Ysgol Gyfun Ystalyfera sydd 16 milltir i ffwrdd. Mae hynnyn codi
pryderon ymarferol sylfaenol o safbwynt gallu un unigolyn i ysgwyddor cyfrifoldebau hyn ymhlyg r heriau daearyddol fydd yn her ychwanegol o bwys. Mae pryder hefyd nad oes unrhyw swyddi wedi cael eu hysbysebu ar gyfer yr ysgol uwchradd Gymraeg, mewn cyferbyniad r sefyllfa o safbwynt yr ysgol Saesneg newydd gan fod Pennaeth eisoes mewn swydd.
Caiff y safle ei ddefnyddio gan sawl asiantaeth arall (gan gynnwys elusen or enw Strides a meithrinfa breifat). A fydd yr asiantaethau hynnyn cael aros dan y trefniant newydd?
Y gallu i gynnal a darparu gweithgareddau allgyrsiol gydar hwyr e.e. yr Urdd, clybiau ayb
Nid ywr cyngor wedi llwyddo i gynnig ateb digonol ir cwestiynau uchod yn ystod y cyfnod ymgynghori. Mae hyn wedi creu nerfusrwydd a gofid ymhlith rhieni lleol ar anwybodaeth hwnnwn bwydor ofnau hynny ymhellach. Credwn ei bod yn annheg gofyn i rieni dderbyn cynnig heb ddarparur ffeithiau yn llawn.

Mae sawl rhiant wedi datgan y byddain well ganddynt anfon eu plant i Ystalyfera (taith o 16 milltir) na ir ysgol arfaethedig newydd. Dyma ddatganiad syn milwrion erbyn holl amcanion y cynnig dan sylw. Pwysleisiwn nad ywr rhieni hynnyn gwrthod addysg Gymraeg ond yn mynegi amheuon dwys a difrifol ynghylch yr hyn syn cael ei gynnig mewn perthynas r ysgol newydd ar safle Sandfields.

I grynhoi felly, nodwn fod yr egwyddor o ddatblygu addysg Gymraeg yn un iw chroesawun fawr ond bod sawl elfen or cynllun ar ei wedd bresennol yn ddiffygiol, amwys neun annigonol. Mae angen mynd ir afael r materion hynny er mwyn rhoi cynnig cyflawn a theg i rieni fydd yn ysgogi a chymell iddynt barhau i ddewis addysg Gymraeg yn yr uwchradd. Rhaid ir Sir fynd r rhieni gyda hwy ar hyd bod cam or daith, trwy wneud hynny bydd modd tawelu ofnau a magu hyder wrth ir rhieni hynny ymddiried eu plant yn yr ysgol newydd arfaethedig. Mae darparu sicrwydd o fuddsoddiad digonol yn ogystal rhoi mwy o gig ar asgwrn y cynllun yn gyffredinol yn gwbl hanfodol er mwyn lliniaru ofnau a phryderon rhieni a gosod sylfaen gref ir ysgol newydd ffynnu yn syth.

Yn anffodus, nid yw RhAG or farn bod y cynllun fel y mae yn dderbyniol; mae rhaid cael atebion cadarnhaol ir cwestiynau a godwyd gennym cyn bod modd i ni a rhienir ardal dderbyn y cynnig.

Hyderwn y rhowch ystyriaeth ddwys ir materion uchod wrth drafod yr adroddiad a sicrhau bod atebion llawn yn cael eu darparu cyn symud ymlaen i gyhoeddir hysbysiad statudol.

Yn gywir

Cangen RhAG Castell-nedd Port Talbot


Yn ôl i'r rhestr newyddion >