Rhif elusen gofrestredig:
1153403
Mewngofnodi:

Cuddair:
Noddir gan Lywoadraeth Cynulliad Cymru
Mathemateg Bellach
newyddion

Rhaglen Dechrau’n Deg yn milwrio’n erbyn twf Addysg Gymraeg
(05-10-2013)

Mae RhAG wedi honni fod un o bolisďau blaenllaw Llywodraeth Cymru, er gwaethaf ewyllys da y sefydliad, yn milwrio’n erbyn ehangu Addysg Gymraeg.

Yn dilyn gwneud cais dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth mae ymatebion yr Awdurdodau Lleol yn dangos nad yw’r ddarpariaeth yn dod yn agos at y canrannau presennol sy’n derbyn addysg Gymraeg. Gwelir y patrwm hwn gan oddeutu hanner siroedd Cymru.

Daw hyn yn sgil lansiad swyddogol Adeiladu Dyfodol Disglair: Cynllun y Blynyddoedd Cynnar a Gofal Plant gan y Prif Weinidog Carwyn Jones yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ninbych eleni.

Meddai Ceri Owen Swyddog Datblygu RhAG, “Mae’r ymarferiad hwn wedi amlygu nifer o gwestiynau difrifol iawn am weithredu rhaglen Dechrau’n Deg ar lawr gwlad ac am statws y Gymraeg o fewn y polisi hwn. Does dim monitro manwl yn digwydd, a dim rheolaeth ar sut mae awdurdodau lleol yn gweithredu'r drefn. Yn wir, lleiafrif bychan o siroedd sy’n gwneud yn dda - mae’r gweddill yn tangyflawni’n sylweddol. Yn amlach na pheidio, lleoedd Dechrau’n Deg fydd pwynt mynediad cyntaf nifer cynyddol o deuluoedd i ddarpariaeth blynyddoedd cynnar. Yn gyffredinol dengys y data fod diffygion sylweddol wrth sicrhau cyfleoedd cyfartal i deuluoedd difreintiedig gael mynediad at ddarpariaeth gofal plant Dechrau’n Deg trwy gyfrwng y Gymraeg. Rhaid gofyn pa fath o sylfaen mae’r rhaglen hon yn ei gosod er mwyn cyflawni targedau’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg? Yn arbennig felly pan mae Adroddiad Blynyddol y Llywodraeth ar gyfer 2012-13 mewn perthynas â’r Strategaeth yn cyfaddef ein bod yn anhebygol o weld 25 y cant o blant saith oed yn cael eu haddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg erbyn 2015. Pa fath o gyd-berthynas sydd rhyngddynt mewn gwirionedd? Oes yma enghraifft o un polisi gan y llywodraeth yn tanseilio a llyffetheirio un arall?”

Aeth ymlaen i ddweud, “Dealltwriaeth RhAG yw fod bwriad i ehangu’r rhaglen Dechrau’n Deg dros y blynyddoedd nesaf trwy fuddsoddiad ariannol sylweddol gan Lywodraeth Cymru. Dyma faes allweddol sy’n gorgyffwrdd â chylch gorchwyl sawl Gweinidog, gan gynnwys Trechu Tlodi, Gofal Plant ac Addysg. O ganlyniad mae angen arweiniad a chyfarwyddyd polisi cenedlaethol o’r canol mewn perthynas â statws y Gymraeg o fewn y rhaglen. Fel y Gweinidog sydd bellach â chyfrifoldeb am yr iaith dylai Carwyn Jones gadarnhau ymrwymiad y Llywodraeth a sicrhau fod y Gweinidogion perthnasol yn gweithredu’n unol â hynny. Mae angen i'r llywodraeth sefydlu arolygiaeth ar gyfer y drefn, a rhoi cyllid yn unig i awdurdodau sy'n rhoi cyfartaledd i'r ddwy iaith yn ôl disgwyliadau lleol am dwf addysg Gymraeg.”

diwedd

Nodiadau

Ymysg y canlyniadau gwaethaf mae:

Colofn 1: Awdurdod Addysg Lleol
Colofn 2: Nifer plant yn derbyn darpariaeth gofal plant DD cyfrwng Cymraeg
Colofn 3: Nifer lleoedd cyfrwng Cymraeg DD ar gael
Colofn 4: Canran plant Bl.2 yn derbyn Addysg Gymraeg

CNPT 1.5% 4.6% 17.7%
Conwy 9.5% 9.18% 23.7%
Casnewydd 0% 0% 4.6%
Caerdydd 7.7% 12.3% 15%
Abertawe 1.8% 3.71% 13.6%
Sir Gar 25% 30% 55.6%
Merthyr 1% 5% 9.8%
Sir Benfro 12.7% 14% 21.2%
RhCT 9% 11% 20.5%
Torfaen 5% 7% 10.2%
Wrecsam 4.1% 13.1% 12.1%

Casgliadau eraill:

• Trosglwyddo i addysg Gymraeg: canrannau yn isel iawn ac yn amlach na pheidio nodwyd nad oedd y data ym meddiant yr Awdurdod Lleol.
Nododd un ymateb: “Ar hyn o bryd, nid yw’n ofynnol i’r gwasanaeth fonitro pa ysgolion y mae’r plant yn trosglwyddo iddynt, ac o ganlyniad, nid yw’r wybodaeth hwn yn ein meddiant.”
• Niferoedd staff cyfrwng Cymraeg: Ar gyfartaledd mae llai na 1/3 o staff y siroedd yn medru’r Gymraeg (wahân i Gwynedd, Môn a Cheredigion)

• Cwestiynau i’w gofyn o safbwynt yr arferiad presennol o gasglu data am sgiliau ieithyddol staff a natur ieithyddol y darpariaethau yn yr un modd a fod disgwyl rheolaeth lem o safbwynt iechyd a diogelwch, gwiriadau CRB ayb
“Ni chynhaliwyd unrhyw asesiad ac ni chasglwyd unrhyw wybodaeth oedd ymateb sawl sir.” Yn gyffredinol ceir amwysedd a diffyg cysondeb drwyddi draw yn y cyswllt hwn.



Yn ôl i'r rhestr newyddion >